Muzeum Ziemi Bieckiej w Bieczu

Czego się spodziewać

Cztery budynki, dziesięć wystaw stałych i jedno miasto, które w czasach ostatnich Jagiellonów nazywano „małym Krakowem” - tak dziś wygląda Muzeum Ziemi Bieckiej. Kromerówka to renesansowa kamienica kupiecka z 1519 roku, przebudowana w 1612 roku, z zachowanym portalem i datą budowy nad wejściem; nazwę wzięła od biskupa Marcina Kromera, historyka i dyplomaty urodzonego w Bieczu. W Domu z Basztą, kamienicy wyrosłej wokół średniowiecznej wieży obronnej, muzeum zrekonstruowało aptekę - pierwszą w mieście, założoną w 1557 roku przez Marcina Bariana-Rokickiego, właściciela tej samej kamienicy. Trzeci budynek, Baszta Kowalska w północno-zachodnim odcinku dawnych murów miejskich, służy dziś wystawom czasowym i jest czynny wyłącznie sezonowo (6 zł, ulgowy 4 zł). Czwarty, Turma pod wieżą ratuszową, kryje w piwnicy ekspozycję średniowiecznych narzędzi tortur - do 31 stycznia 2027 roku muzeum udostępnia ją bezpłatnie.

Zbiory łączą pamiątki historyczne, archeologię, przedmioty cechowe i aptekarskie, instrumenty ludowe i malarstwo. Zwiedzający na Tripadvisorze (ocena 4,4 na 18 opinii, druga pozycja wśród atrakcji Biecza) najczęściej fotografują właśnie aptekę z zabytkową kasą, witraże, dawne instrumenty smyczkowe i gramofony, kolekcję monet oraz prototyp lampy naftowej Ignacego Łukasiewicza - nie tylko obiekty związane z Kromerem i poetą Wacławem Potockim, o których pisze sam oddział.

Najlepsze dla kogoś, kto chce poznać historię małego miasta królewskiego przez przedmioty codzienne, a nie przez jedną wystawę tematyczną - rzemiosło, aptekarstwo, sąd i więzienie złożą się w spójny obraz dopiero po obejściu wszystkich czterech budynków. Jeśli masz w Bieczu tylko godzinę, wybierz Dom z Basztą: tam skupia się najgęstsza, biletowana część zbiorów, a Kromerówkę czy Basztę Kowalską odpuść bez żalu.

Wskazówki

• Zarezerwuj dwie godziny, nie jedną. Ostatnie wejście do każdego obiektu jest pół godziny przed zamknięciem, a zwiedzający zgodnie piszą, że godzina nie wystarcza na cztery budynki - dwie są bliższe prawdzie.
• Piątek jest bezpłatny, ale nie wszędzie. Wstęp wolny obejmuje większość obiektów, z wyłączeniem kolegiaty, kościoła św. Anny i wieży ratuszowej - w piątek warto więc zaplanować dzień inaczej niż w pozostałe dni tygodnia.
• Nie przegap Turmy. Cela w piwnicy wieży ratuszowej, z ekspozycją średniowiecznych narzędzi tortur, jest do 31 stycznia 2027 roku bezpłatna i to jej najczęściej brakuje w relacjach zwiedzających, którzy trafiają tylko do Kromerówki.
• Poza sezonem muzeum otwiera się i zamyka godzinę wcześniej. Strona muzeum podaje 8:00-16:00 poza sezonem letnim wobec 9:00-17:00 latem - sprawdź porę roku, zanim zaplanujesz ostatnie wejście.
• Cicha godzina od 13:00 do 14:00. Muzeum wyznacza codzienną „cichą godzinę”, ale obiekty są wtedy czynne: wejście na Wieżę Ratuszową odbywa się o każdej pełnej godzinie, także o 13:00.
• Bilet zbiorczy obejmuje trzy obiekty muzealne, a nie kolegiatę. Dom z Basztą, Kromerówka i Wieża Ratuszowa razem kosztują 36 zł (ulgowy 25 zł), czyli o 2 zł mniej niż te same trzy bilety kupione osobno (18 + 10 + 10 = 38 zł). Oszczędność jest symboliczna - zbiorczy opłaca się właściwie tylko wtedy, gdy i tak wchodzisz na wieżę. Kolegiata ma osobny bilet: 15 zł, ulgowy 10 zł.
• Na Wieżę Ratuszową wchodzi się o pełnych godzinach. Wejścia odbywają się wyłącznie o pełnej godzinie, od 10:00 do 16:00 - spóźnienie o kwadrans oznacza czekanie do następnego wejścia.
• Osoba na wózku powinna zadzwonić przed przyjazdem. Kromerówka ma przenośne podjazdy, ale toaleta stoi poza budynkiem; Dom z Basztą, Baszta Kowalska i wieża nie mają żadnych udogodnień - zabytkowa konstrukcja nie pozwala na windę. Muzeum ma jednak koordynatorkę dostępności i wirtualny spacer po wnętrzach (Matterport) jako alternatywę.
• Fotografowanie jest dozwolone. Oficjalna strona tego nie precyzuje, ale potwierdza to niezależny portal turystyczny visitmalopolska.pl - warto zabrać aparat, nie tylko telefon.

Jak dojechać

Samochodem z Krakowa: około 130 km, zwykle przez Tarnów i drogę krajową nr 28, dojazd zajmuje mniej więcej dwie godziny. Szybkiego połączenia kolejowego z Krakowa nie ma.

Autobusem: bezpośredniego, regularnego kursu z Krakowa do Biecza nie udało się potwierdzić u żadnego przewoźnika - wyszukiwarki rozkładów pokazują na tej trasie puste wyniki. Węzłem przesiadkowym są Gorlice, oddalone od Biecza o około 12 km drogą; rozkład na ostatni odcinek sprawdź bezpośrednio przed wyjazdem.

Na miejscu: siedziba administracyjna stoi przy ul. Węgierskiej 1, a Kromerówka przy ul. Kromera 3 - obie w obrębie historycznego centrum, w zasięgu spaceru, podobnie jak Baszta Kowalska i Turma pod wieżą ratuszową.

W okolicy

Najbliżej, w sąsiednich Gorlicach, warto odwiedzić Dwór Karwacjanów w Gorlicach - gotycko-renesansową siedzibę z galerią sztuki, do której z Biecza jest zaledwie kilkanaście kilometrów. W szerszym planie zwiedzania Małopolski dobrze wpisują się Kopalnia Soli w Wieliczce , atrakcja zupełnie innej skali na tej samej trasie, oraz Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem , gdzie tę samą ideę muzeum regionalnego opowiada etnografia Podhala zamiast historii małego miasta.

Historia

Zainteresowanie przeszłością Biecza sięga 1853 roku, kiedy odkryto tu pierwsze znaleziska archeologiczne, a w 1898 roku w ratuszu powstała czytelnia gromadząca zbiory historyczne - rozproszone później podczas I wojny światowej. Muzeum regionalne założono po raz pierwszy w latach 1938-1939 z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Biecza, księdza Ludwika Szelągowskiego i aptekarza Witolda Fuska; zbiory rozproszyły się ponownie wraz z wybuchem wojny.

Odbudowa zaczęła się po wojnie: „Muzeum Regionalne w Bieczu” otwarto 20 grudnia 1953 roku w renesansowej Kromerówce, z działami historycznym, przyrodniczym i etnograficznym - dzieło między innymi Tadeusza Ślawskiego i Ireny Bereś. Dom z Basztą muzeum pozyskiwało od 1958 roku, a odrestaurowało do 1978. W latach dziewięćdziesiątych doszła Baszta Kowalska z wystawą harcerską i obrazami przekazanymi przez Juliusza i Helenę Krajowskich. Obecną nazwę, Muzeum Ziemi Bieckiej, instytucja przyjęła w 2003 roku na pięćdziesięciolecie działalności; do zbiorów dołączyła później cela w wieży ratuszowej poświęcona średniowiecznemu sądownictwu.